Librezale Software librearen euskaltzaleak

Txopik GAUR8 astekarian -GARA-

Librezale taldea ez da elkarte bat, euskara maite duten software librearen erabiltzaileen talde bat baizik. Helburua, Aitorren hizkuntz zaharra erabiliz teknologia berriekin lan egin ahal izatea da. Eta, horretarako, tresnak, hau da programak, euskaraz erabili ahal izatea ezinbestekoa da. Beste hizkuntza batzuekin alderatuz, gure hizkuntzak duen hiztun kopurua ikusita, software jabeduna garatzen duten enpresa askok (Microsoftek, adibidez, beste askok eta askok bezala) euskara albo batera uzten dute.

Norbaitek diru dezente eman ezean (Eusko Jaurlaritzak egin ohi duen bezala), atzerriko enpresa horiek ez dute beraien programa bat bera ere euskarara itzultzen.

Librezale taldeak, software libreak ematen dituen aukerak ezaguturik, nahiz eta oso baliabide urriak izan, software libre motako programak euskaratzen ditu.

Programa mota hauek elkarlanean oinarrituta daudenez, moldatuak eta hobetuak izateko laguntza guztiak ematen dituzte, baita euskaratuak izateko ere. Eta horri esker, bai Librezaleren bai beste hainbat boluntarioren lanari esker, gero eta programa gehiago erabil ditzakegu euskaraz: Firefox nabigatzailea, Thunderbird e-posta bezeroa, WordPress blog kudeatzailea, OpenOffice pakete ofimatikoa, GIMP irudi editorea, Azureus P2P sareen bezeroa (orain Vuze deitzen dena), Debian GNU/Linux sistema eragilea, Mailman posta zerrenden kudeatzailea, Facebook web gunea, eta abar luze bat. Programa horiek guztiak, libreak izateaz gain (edonork lagun dezake garapenean, frogak egiten, itzulpenak egiten), doakoak dira eta estandarrak betetzen dituzte. Jabedun softwareek, tamalez, oso gutxitan egiten dute hau.

Beraz, Librezalek software librearen baloreak eta lan erak bere egiten ditu eta euskaraz dakien edonork programak euskaratzen lagun dezake. Horretarako, taldearen web gunera joan (librezale.org) eta posta zerrendan izena eman besterik ez da egin behar. Bertan, euskaltzale oso ezberdinek hartzen dute parte (ikasleak, tabernariak, filologoak, idazleak, informatikariak, etab.), baina guztiak batzen dituen helburu bati esker elkarlanean: gure hizkuntza maitea teknologia berrietan normaltasun osoz mugitu dadin laguntzea.

Sorrera

Librezale taldea, informatikari euskaltzale batzuek sortu zuten orain dela sei urte inguru. Lagun hauek software librea motako programa batzuk erabiltzen zituzten (Mozilla familiakoak) eta programa mota hauek norberak programa bera aldatzea, hobetzea eta gogoko hizkuntzara itzultzea ahalbidetzen dutenez, horrela egin zuten. Eta lortutako emaitzak euskal erabiltzaile guztiei eskaini zizkieten.

Lan asko egiteko zegoela ikusita, lagun talde txiki honek Euskal Herrian sakabanatuta zeuden software libreko programen erabiltzaile guztiei indarrak batzeko deia egin zien eta horrela sortu zen Librezale taldea. Ordutik hona, taldea asko hazi eta indartu da.

Librezale gaur

Gaur egun, 60 pertsona inguru dira aktiboenak, web guneko foroan 260 pertsona izena emanda badaude ere. Interneti esker, taldeko kideak beraien etxeetatik elkarlanean aritzen dira eta programen bertsio berriak kaleratzen direnean, programa bakoitzean interesa duten Librezaleko kide multzo batek euskaratu egiten ditu. Instalatzeko prest dagoen programa euskaratua, normalean, programaren web gunean argitaratzen da eta, inork euskarazkoa bakarrik nahi izatekotan, Librezaleko web gunean lor dezake.

Orain dela aste gutxi kaleratu den WordPress programaren azken bertsioa, adibidez, hamar pertsona ingururen artean euskaratu zuten. Baten batek ezagutza teknikoak izatea ezinbestekoa izaten da, baina Librezalek erabiltzen duen Pootle programari esker, nabigatzaile bat erabiltzen jakitea nahiko da euskaratzen laguntzeko. Hori gutxi balitz, Durangoko Azoka aprobetxatuz, Librezaleko kideek egin zuten azken bileran, euskararen kalitatea bermatzeko estilo-liburu bat sortzea erabaki zuten eta horretan dihardute.

Gutxi-gutxika, euskaldunok, euskarazko aplikazio gehiago ditugu aukeran eta horrek, zalantzarik gabe, gure hizkuntzaren normalkuntzan laguntzen du. Agian horregatik, pasatu berri diren ARGIA Sarietan Librezalek Interneteko saria irabazi du. Bejondeiela!

Librezalek, software librearen filosofia jarraituz, euskaldunok erabiltzen ditugun programa libreak euskaratzea bide egokia dela erakutsi du. Baina oraindik badira euskaldunok erabiltzen ditugun jabedun software guztietatik bakan batzuk euskaratzea nahikoa dela uste dutenak. Nire uste apalean, Librezalek eta beste euskaltzale batzuek hartu duten bidea, software librearena, teknologia berrietan gure hizkuntza txikiaren normalkuntza lortzeko bide bakarra da. Euskaldunok erabiltzen ditugun jabedun softwareak euskaratzeari ekitea gure burua engainatzea da, irteerarik ez duten kaleetan gure dirua eta gure denbora xahutzea da.

Kale itxiak

Orain dela urte dezente, Librezaleko partaidetako batek, berak hain gogoko zuen Apple enpresa ezaguneko MacOS X sistema eragilearen interfasea (erabiltzaileak ikusten duena) euskaratzea erabaki zuen, eta hain lan handia hartu ondoren, Apple-en erreakzioa ez zen eskerrak ematekoa izan, ezta gutxiago ere, programa hori jabeduna zela esatea eta euskarazko itzulpen hori inortxori ere ezin ziola eman mehatxu egitea baizik.

Eusko Jaurlaritzak ere dirutza ederra eman zion Microsoft enpresari Windows 95 eta Word 6.0 euskaratzen utz ziezaion eta, lortu ondoren, Microsoftek bere produktuen hurrengo bertsioak kaleratu zituenean, egindako lan guztia galdu zen. Eusko Jaurlaritza orain Microsoftekin askoz hobeto eramaten da eta euskal administrazio publikoko ordenagailu guztietarako produktuen lizentzietan urtero ordaintzen duen dirutza izugarriaz aparte, iaz, adibidez, euskal enpresek software librearekin egin zezaketen proiektua Microsofti egiteko ordaindu zioten (www.esle.eu/2008/06/18/ proyecto-bizkaytik-de-la-diputacion-de-bizkaia-todo-un-desproposito), 20 miloi euro bromatxoarengatik (cybereuskadi.com/biscaytik-microsoft) .

Hain bezero fidela ikusita edo, Microsoftek bueltan, inork erabili nahi ez duen Windows Vista sistema eragilea musu-truk euskaratzea erabaki du, antza. Eta Eusko Jaurlaritzak, bere fideltasunaren seinale, Ukan sarietan, Microsoft enpresaren ekintza «altruista» hori eskertu du, aipamen berezia eginez (www.euskadinnova.net) . Sinestezina…

Eusko Jaurlaritzak duela urte batzuk teknologia berrietan euskara sustatzeko egin zuen apustua gogoz berreskuratzea nahiko nuke eta behingoz software librearen aldeko apustua egitea. Librezalek eta euskal gizartearen gero eta portzentaia handiagoak egiten duen bezala.

Etorkizuna

Edozein kasutan, denbora aurrera doa eta Librezaleko partaideak ilusioz gainezka eta lan egiteko gogoekin jarraitzen dute. Gaur egun dituzten programak euskaratuta mantentzeaz gain, web gunean dauden laguntza foroak ere mantentzen dituzte. Lehen aipatutako estilo-liburua ere abian da eta artikulu hau argitaratzen den egunean, Librezaleko partaide batzuk FOSDEM bilkuran parte hartzen egongo dira. Bilkura hau Europan egiten den software libreko garatzaile handiena da eta, gonbidapena jaso ondoren, taldeko batzuek gonbidapena onartu eta Bruselara joatea erabaki zuten. Nork daki handik ideia berriekin etorriko ote diren. Lagun gehiagorekin, ziur baietz!

Bere sorreratik Librezalek software librearekin izan duen erlazioaz haratago, orain dela aste batzuk taldera batu den euskal idazle bat ere lagundu ahal izan dute. Joakin Balentzia idazleak «Egunetako aparra» izeneko poesia-liburua Interneten argitaratu nahi zuen eta Librezaleri laguntza eskatu zion, hori ondo egiteko (librezale.org/media/joakinba-egunetako-aparra). Azkenean, liburua Librezaleko web gunean argitaratu da, Creative Commons Aitortu-Partekatu berdin 3.0 lizentziarekin. Nork daki etorkizunean talde honek software librea euskaratzeaz gain, era guztietako eduki libreak euskaratzen edo/eta sortzen lagunduko duen.

Hala ere, euskaldunok erabiltzen ditugun programa libreak euskaratzen bakarrik, oraindik nahiko lan dago aurretik!